Filament nedir? 3D yazıcı filamenti çeşitleri ve seçimi
TridiPortal · · 4 dk okuma
Filament, en yaygın 3D yazıcı türü olan FDM (eriyik yığma) yazıcıların kullandığı hammaddedir: makaraya sarılmış, ince ve uzun bir plastik tel. Yazıcı bu teli ısıtılmış bir nozuldan eriterek geçirir ve katman katman üst üste dizer. 3D baskı yaptırırken "hangi malzeme?" sorusu aslında "hangi filament?" sorusudur. Bu yazıda filamentin ne olduğunu, çeşitlerini ve seçimi etkileyen özelliklerini sade bir dille anlatıyoruz.
Filament yazıcıda nasıl kullanılır?
Makaradaki filament, yazıcının besleme mekanizması tarafından sıcak uca (hotend) itilir. Burada malzemenin türüne göre yaklaşık 190 ile 260 °C arasında bir sıcaklıkta eriyen plastik, genellikle 0,4 mm çaplı nozuldan ince bir çizgi halinde çıkar. Nozul tablanın üzerinde hareket ederek parçanın bir kesitini çizer; katman bitince tabla ya da nozul bir katman yüksekliği kadar ilerler ve sıradaki kesit basılır.
Bu yöntem ucuz, hızlı ve geniş malzeme seçeneği sunduğu için hem hobi hem atölye üretiminde en çok tercih edilen yöntemdir. Reçineyle çalışan yazıcılar ise farklı bir prensiple çalışır; farkı reçine mi filament mi yazısında karşılaştırdık.
En yaygın filament çeşitleri
PLA: Bitkisel kaynaklı, kolay basılan, en yaygın filament. Yüzeyi güzel, ölçü doğruluğu iyidir; ısıya dayanımı düşüktür (yaklaşık 55–60 °C). İç mekân ve dekoratif parçalar için idealdir.
PETG: Daha tok ve esnektir, darbeye ve neme dayanıklıdır. Günlük işlevsel parçalar için en dengeli seçimdir.
ABS: Isıya dayanıklı, mühendislik parçalarında kullanılan klasik malzeme. Basarken çarpılmaya eğilimlidir ve kapalı kasalı yazıcı ister.
ASA: ABS'ye benzer ama güneş ışığına (UV) dayanıklıdır; dış mekân parçaları için uygundur.
TPU: Lastik gibi esnek bir filament. Conta, tampon, telefon kılıfı gibi esnemesi gereken parçalarda kullanılır.
Katkılı filamentler: Karbon fiber (ör. PLA-CF, PETG-CF), cam elyaf, ahşap ya da metal tozu katkılı türler. Daha rijit ya da farklı görünümlü parçalar verir; aşındırıcı oldukları için sertleştirilmiş nozul gerektirebilir.
Hangisinin senin parçana uygun olduğunu adım adım seçmek için PLA mı PETG mi ABS mi rehberine göz at.
Filament çapı: 1,75 mm ve 2,85 mm
Filament iki standart çapta üretilir: 1,75 mm ve 2,85 mm (bazen 3 mm diye anılır). Bugün yazıcıların büyük çoğunluğu 1,75 mm kullanır. Çap, yazıcının besleme sistemine göre seçilir; birbirinin yerine kullanılamazlar. Baskı yaptırırken bu ayrıntıyı düşünmene gerek yok, üretici kendi yazıcısına uygun filamenti kullanır.
Çaptaki tutarlılık ise kaliteyi doğrudan etkiler. Çapı makara boyunca dalgalanan ucuz filamentler bazı katmanlarda fazla, bazılarında az malzeme verir; yüzeyde çizgiler ve zayıf noktalar oluşur. İyi üreticilerin tanınmış markaların filamentlerini tercih etmesi bu yüzdendir.
Filament nemden neden korunur?
Çoğu filament havadaki nemi zamanla emer. Nemli filament basılırken çıtırdar, yüzeyde kabarcık ve ipliklenme oluşur, katmanlar birbirine zayıf yapışır. PETG, TPU ve naylon (PA) neme özellikle hassastır.
Açılan makaralar nem alıcı (silika jel) ile kapalı kutularda saklanır.
Nem almış filament, filament kurutucuda ya da düşük ısıda fırında birkaç saat kurutularak kurtarılabilir.
Profesyonel atölyeler kritik işlerde filamenti baskı sırasında da kuru kutudan besler.
Renkler ve özel efektli filamentler
Filamentin rengi baskıdan sonra boyaya gerek kalmadan parçanın rengi olur. Düz renklerin yanında ipek (parlak, metalik görünümlü), mat, mermer desenli, karanlıkta parlayan, ısıyla renk değiştiren ve gökkuşağı gibi renk geçişli filamentler de vardır. Bu efektler çoğunlukla PLA tabanlıdır.
Özel efektli filamentler dekoratif parçalarda çok iyi sonuç verir ama mekanik özellikleri genellikle düz PLA ile aynı ya da biraz daha zayıftır. İşlevsel bir parçada renk yerine malzemeye öncelik ver. Belirli bir renk istiyorsan talebinde belirt; her üreticinin elinde her renk bulunmayabilir, teklif verirken bunu söylerler.
Filament fiyatı baskı fiyatını ne kadar etkiler?
Filament genellikle 1 kg'lık makaralar halinde satılır ve baskıda gram üzerinden hesaplanır. Ancak küçük parçalarda filament bedeli toplam fiyatın küçük bir kısmıdır; asıl maliyet makine süresi ve hazırlıktır. Malzemeye göre güncel gram fiyatlarını ve örnek hesabı 3D baskı maliyeti nasıl hesaplanır yazısında bulabilirsin.
Kendi modelinin hangi malzemede kaça mal olacağını görmek için dosyanı fiyat hesaplama sayfasına yükle; malzemeyi değiştirdikçe fiyat anında güncellenir.
Sık sorulanlar
Filament ne kadar dayanır?
Kuru ve kapalı ortamda saklanan filament yıllarca kullanılabilir. Açıkta bırakılan makaralar ise nem emer ve birkaç hafta içinde baskı kalitesi düşebilir.
En sağlam filament hangisi?
Kullanıma göre değişir. Darbe dayanımında PETG, ısı dayanımında ABS ve ASA, rijitlikte karbon fiber katkılı filamentler öne çıkar. Esneme gerekiyorsa TPU tercih edilir.
Filament sağlığa zararlı mı?
Baskı sırasında özellikle ABS ve ASA gibi malzemeler koku ve partikül yayar; iyi havalandırılan ortamda basılmaları önerilir. Basılmış parçalar normal kullanımda güvenlidir; gıdayla temas edecek parçalar için üreticiye ayrıca danışılmalıdır.
Filament ile reçine aynı şey mi?
Hayır. Filament katı bir plastik teldir ve FDM yazıcılarda eritilerek basılır. Reçine ise sıvıdır ve ışıkla sertleştirilir. İki yöntemin farklarını ayrı bir yazıda karşılaştırdık.
Hangi filament gıdayla temas edebilir?
Bazı PLA ve PETG filamentler gıdaya uygun olarak satılır, ama katman aralarında bakteri birikebildiği için basılmış parçalar tek başına gıda güvenliği sağlamaz. Gıdayla temas edecek parçalar için üreticiyle ayrıca konuşulmalıdır.
Modelinin gerçek fiyatını gör
STL, OBJ ya da 3MF dosyanı yükle; gramaj, baskı süresi ve malzemeye göre fiyat aralığı saniyeler içinde çıksın. Ücretsiz, üyelik gerekmez.