3D baskı fiyatları nasıl hesaplanır?

"Bu parçayı bastırmak kaç lira tutar?" sorusunun tek bir cevabı yok, ama cevabın nasıl bulunduğu oldukça net. 3D baskıda fiyatı birkaç ölçülebilir şey belirler: parçaya ne kadar malzeme gideceği, yazıcının kaç saat çalışacağı ve işin hazırlığı. Bu yazıda bu kalemleri tek tek açıyoruz; sonunda bir teklifin makul olup olmadığını kendin değerlendirebileceksin.

Fiyatı oluşturan üç kalem

Bir FDM (filament) baskının fiyatı kabaca şu toplamdır: malzeme bedeli + makine süresi + hazırlık ücreti. Üreticiler buna kendi kâr paylarını, gerekiyorsa son işlem (destek temizleme, zımpara, boya) ve kargo bedelini ekler.

• Malzeme: Parçanın gram cinsinden ağırlığı ile malzemenin gram fiyatının çarpımı. Destek yapıları da filament harcar ve bu hesaba girer.
• Makine süresi: Yazıcı saatler boyunca tek bir işle meşgul olur; elektrik, nozul ve tabla aşınması, arıza riski bu kalemle karşılanır. Genellikle saat ücreti olarak hesaplanır.
• Hazırlık: Modeli kontrol etmek, dilimlemek (slicing), tablayı hazırlamak ve baskıyı çıkarmak. Parça ne kadar küçük olursa olsun bu iş yapılır; o yüzden küçük siparişlerde toplam fiyatın büyük kısmı burada olur.

Gramaj nasıl ortaya çıkar?

Gramaj, modelin dış ölçüsünden çok içinin nasıl doldurulduğuna bağlıdır. 3D yazıcı bir parçayı içi tamamen dolu basmaz: dışta birkaç katlı bir kabuk (duvar, üst ve alt katmanlar), içte ise belirli bir oranda dolgu (infill) deseni oluşturur.

• Duvar sayısı: Dış yüzey kaç çizgi kalınlığında basılacak. Dayanımı en çok artıran ayar budur ve gramajı da belirgin şekilde etkiler.
• Doluluk oranı: Dekoratif parçalarda %10–15 genellikle yeterlidir; işlevsel parçalarda %20–40, yük taşıyan parçalarda daha yüksek değerler tercih edilir. Doluluğu iki katına çıkarmak gramajı iki katına çıkarmaz, çünkü kabuk sabit kalır; ama büyük parçalarda fark ciddidir.
• Malzemenin yoğunluğu: Aynı hacim farklı malzemelerde farklı ağırlık eder. PETG, PLA ile hemen hemen aynı ağırlıktadır; ABS biraz daha hafiftir.
• Destekler: Havada kalan çıkıntılar için basılan geçici yapılar. Modelin baskı yönünü iyi seçmek desteği, dolayısıyla hem gramajı hem süreyi azaltır.

Malzemeye göre gram fiyatları

Aşağıdaki tablo TridiPortal fiyat hesaplayıcısının kullandığı malzeme referanslarıdır ve güncel değerlerle otomatik olarak gösterilir. Her mağaza kendi fiyatını belirler; tablo bir başlangıç noktası olarak düşünülmeli.

Malzeme seçimi yalnızca fiyatı değil parçanın nerede kullanılabileceğini de belirler. Hangisinin sana uygun olduğunu PLA, PETG ve ABS karşılaştırmasında ayrıntılı anlattık.

Baskı süresini ne uzatır?

Süre çoğu zaman gramajdan daha belirleyicidir; özellikle büyük ve hafif parçalarda. Süreyi etkileyen başlıca ayarlar:

• Katman yüksekliği: 0,4 mm nozulla 0,28 mm katman hızlıdır ama katman izleri belirgindir; 0,12 mm pürüzsüzdür ama aynı parça kabaca iki katı sürer. Kalite seçimi doğrudan fiyata yansır.
• Parçanın yüksekliği: Katman sayısı yükseklikle artar. Uzun ve ince bir parçayı yatırarak basmak çoğu zaman daha hızlıdır (dayanım yönünü de değiştirdiğini unutmadan).
• Malzeme: PETG ve TPU, PLA kadar hızlı basılamaz. Esnek filamentlerde hız ciddi şekilde düşer.
• Adet: Aynı parçadan birden fazla istendiğinde tablaya birlikte dizilebilir; hazırlık bir kez yapıldığı için adet başı maliyet düşer.

Örnek bir hesap

Kalemleri bir araya getirelim. Aşağıdaki örnek, platformun varsayılan saat ücreti ve hazırlık ücretiyle yapılmış basit bir hesaptır:

Görüldüğü gibi küçük bir parçada malzeme bedeli toplamın küçük bir kısmıdır. Bu yüzden "filamenti şu kadar, neden bu kadar istiyorsun" karşılaştırması çoğu zaman yanıltıcıdır: asıl maliyet makine süresinde ve işçiliktedir.

Kendi modelin için hesap

Modelin elindeyse tahmin etmene gerek yok. Fiyat hesaplama sayfasına STL, OBJ, 3MF, PLY ya da AMF dosyanı yüklediğinde hacim, ölçüler, filament gramajı ve tahmini baskı süresi tarayıcında hesaplanır. Malzemeyi, kaliteyi, doluluk oranını ve adedi değiştirdikçe fiyat aralığı anında güncellenir.

Bu hesap gerçek bir dilimleyici değil, kabuk ve dolgu modeline dayalı bir tahmindir; tipik parçalarda dilimleyici sonucuna yaklaşık %10–15 yakındır. Kesin fiyatı, modeli kendi dilimleyicisinde açan üretici verir. Talebini gönderdiğinde çevrimiçi üreticiler teklif verir; fiyatta anlaşırsanız üretim başlar.

Modelin yoksa önce STL dosyası nereden bulunur yazısına göz at ya da parçayı yazıyla ve fotoğrafla tarif et.

Sık sorulanlar